Τα πάντα στο ποδόσφαιρο του σήμερα είναι πιο ρευστά αλλά και ταυτόχρονα γρήγορα. Οι ποδοσφαιριστές πέρα από καλοί αθλητές πρέπει να είναι ισορροπημένοι και να διαθέτουν συγκεκριμένα τεχνικά χαρακτηριστικά . Γιατί λοιπόν οι λεγόμενοι «σπεσιαλίστες» εξαφανίζονται; Υπάρχουν πραγματικά θέσεις στον χώρο του άξονα; Γράφει ο Δημήτρης Ραΐς.
Όσο περνάνε τα χρόνια το ποδόσφαιρο εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Αυτή η εξέλιξη έχει επηρεάσει τόσο την ίδια την ροή του παιχνιδιού, την ταχύτητα λήψης αποφάσεων αλλά και τους ρόλους των ποδοσφαιριστών. Όλα αυτά σε συνδιασμό με την τεχνολογία που πλέον είναι αναπόσπαστο κομμάτι του αθλητισμού συνολικά, φέρνει τους συλλόγους και τους αθλητές πιο κοντά στην «τελειότητα».
Αρκετές φορές κρίνουμε με τρόπο άδικο τους ποδοσφαιριστές του σήμερα αλλά και συνολικά το «Modern Football» ενώ στην πραγματικότητα βρισκόμαστε στην εποχή των πιο ολοκληρωμένων αθλητών στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Μπορεί αυτό να καταργεί τον ρόλο ορισμένων ποδοσφαιριστών ή την θέση τους όμως στην πραγματικότητα όσο και να μην μας αρέσει αυτή ακριβώς η αλλαγή οδηγεί το ποδόσφαιρο στην πιο ολοκληρωμένη μορφή του. Η διαρκής πίεση, η ανάγκη για βελτίωση, ο ανταγωνισμός, οι νέες ιδέες και λύσεις για να εξολοθρεύσεις κάποιο τακτικό πλάνο ( Positional Football vs Gegenpress) οδηγούν στην προσαρμογή των αθλητών στα νέα δεδομένα.
Υπάρχουν πλέον θέσεις στον χώρο του άξονα και που πήγαν τα «6» και τα «10»;
Οι σαρωτικές αλλαγές που γνώρισε το Παγκόσμιο Ποδόσφαιρο έκαναν τους συλλόγους, τους προπονητές και τους παίχτες να αλλάξουν την στάση τους και να προσαρμοστούν στην νέα πραγματικότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι η Μπαρτσελόνα στον χώρο του άξονα χρησημοποιεί τους Πέδρι – Ρόντρι – Φερμίν. Δεν είναι τυχαίο ότι η Παρί Σεν Ζερμέν παίζει με τον Βιτίνια, τον Ζοάο Νέβες και τον Ζαίρ Έμερι. Ούτε η χρησημοποίηση των Σομποσλάι, Μακάλιστερ, Χράφενμπεργκ από την Λίβερπουλ, ο Ράις, ο Μπρούνο Γκιμαράες και o Λουίς Σκέλι στην Άρσεναλ. Και ακόμα και αν υπάρχει τεράστια διαφορά επιπέδου και ποιότητας από τους προαναφερθέντες: Το Μαρίν – Πινέδα ( φέτος το Μαρίν-Βιτάλις/Μάγερ/Κάιρινεν) στην ΑΕΚ αλλά και το φετινό Καμαρά-Κάνγκουα/Λουζά στον Παναθηναϊκό.
Με λίγα λόγια η «τάση» των συλλόγων είναι πλέον να χρησημοποιούν στον χώρο του άξονα είναι:
- Ποδοσφαιριστές ισορροπημένους οι οποίοι είναι καλοί σε παρπάνω από έναν τομέα του παιχνιδιού
- Με υψηλό δείκτη τακτικής παιδείας και αντίληψης του αγωνιστικού χώρου
- Με εξαιρετική τεχνική κατάρτιση για να μπορούν να κινήθουν σε μικρούς χώρους. Η ταχύτητα του παιχνιδιού (Match Tempo) έχει αυξηθεί άρα ο χρόνος δράσης είναι μικρότερος όπως και ο χώρος ( όσο πιο μικρός χώρος τόσο πιο δύσκολη η διαδικασία, απαιτείται καλύτερη τεχνική και πρώτη επαφή)
Heatmaps
Pedri
Fermin
Rodri
Vitinha
Rice
Marin
Pineda
Puerta
Heatmaps ( πριν το 2022)
Casemiro
Matic
Simao Mate Junior
Ruben Perez
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα όπως ο Ιντρίσα Γκέι, ο Γουίλιαν Καρβάλιο και αρκετοί ακόμα ( Στο παρελθόν ο Τζεράνο Γκατούσο ή ο Σέρχιο Μπουσκέτς). Και ναι εννοείται πως ο Ιταλός έχει τεράστιες διαφορές από τον τρόπο που αγωνιζόταν ο Μπουσκέτς όμως η κεντρική ιδέα ήταν η ίδια: Και οι δύο ήταν «σπεσιαλίστες» στον τομέα τους, όπου για εκείνη την εποχή τους έκανε να ξεχωρίζουν. Ο σύγχρονος κεντρικός χαφ πατάει σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του γηπέδου για αυτό έχουμε και διακριτές αλλαγές στα Heatmap.
Οι σύγχρονες απαιτήσεις
Το ποδόσφαιρο όπως και η ζωή μας αλλάζει με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς. Αυτοί οι ρυθμοί αλλάζουν το άθλημα τόσο στην λειτουργία του όσο και μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Την σεζόν 2015/16 οι αντίπαλοι της Μπαρτσελόνα παίζανε με Match Tempo ( πάσες ανά λεπτό στην Laliga) 15.84, με την Μπαρτσελόνα να έχει τότε 17.43. Την περασμένη αγωνιστική περίοδο το Match Tempo των αντιπάλων έφτασε στο 16.25, της Μπαρτσελόνα στο 18.16 ενώ φέτος οι αριθμοί ξεπερνάνε το 17.2 για τους αντιπάλους και το ασύλληπτο 19.2 για τους «Καταλανούς». Από την άλλη στους δείκτες του PPDA την σεζόν 15/16 η Μπαρτσελόνα είχε 6.43 ενώ οι αντίπαλοι της της επέτρεπαν 13.7 πάσες. Την περσινή σεζόν η Μπαρτσελόνα του Φλικ στην Laliga έγραψε 8.17 ενώ οι αντίπαλοι της 17.32.
Άρα οι παραπάνω αριθμοί στην περίπτωση της Μπαρτσελόνα τι μας αποδεικνύουν; Ο ρυθμός του αγώνα δηλαδή το πόσο γρήγορα θα πρέπει η ομάδα και οι ποδοσφαιριστές να δράσουν με την μπάλα έχει αυξηθεί κατά πολύ την τελευταία δεκαετία τόσο για την ίδια την Μπαρτσελόνα όσο και για τους αντιπάλους της. Το PPDA μπορεί να έχει μειωθεί όμως μας δίνει και μια άλλη ανάγνωση. Οι επιθετικές αρετές αυτής της Μπαρτσελόνα αναγκάζουν τους αντιπάλους να μένουν χαμηλά καθώς είναι αδύνατον να της πάρεις την μπάλα. Για παράδειγμα το ποσοστό επιτυχίας σε positional attacks από το 22% που είχε την σεζόν 15/16 έχει αυξηθεί στο 38%.
Και όλα αυτά πως συνδέονται με τις θέσεις των κεντρικών χαφ;
Ο άξονας ήταν, είναι και θα είναι ο σημαντικότερος χώρος του γηπέδου. Ο πυλώνας, η βάση μιας ομάδας τόσο σε άμυνα όσο και σε επίθεση. Πλέον οι κεντρικοί χαφ πρέπει να διαθέτουν καλύτερη τεχνική κατάρτιση από τους κεντρικούς του παρελθόντος διότι απαγορεύεται να χάνουν την μπάλα. Οι αντίπαλες ομάδες γίνονται όλο και πιο αθλητικές, ο τομέας τον μονομαχιών παίζει σημαντικό ρόλο στο ποδόσφαιρο άρα μια ομάδα που παίζει κυριαρχικά σε αυτούς τους χώρους χρειάζεται ποδοσφαιριστές με καλή τεχνική και γρήγορη αντίληψη. Έρευνες μάλιστα έχουν δείξει πως ένας μέσος ποδοσφαιριστής στην Πρέμιερ Λιγκ τα τελευταία χρόνια 10 δευτερόλεπτα πριν υποδεχτεί την μπάλα σκανάρει τον αγωνιστικό χώρο τουλάχιστον 3 φορές δηλαδή περίπου 0,44 φορές το δευτερόλεπτο. Από το 2000 εώς και το 2005 ο χρόνος λήψης απόφασης μετά την πρώτη επαφή ήταν περίπου 2 δευτερόλεπτα ενώ πλέον είναι από 0,5 εώς 1,1.
Άρα η τεχνική που απαιτείται από τους κεντρικούς χαφ να υποδεχτούν την μπάλα μέσα σε μικρούς χώρους για να μπορέσουν να αντιδράσουν σε ένα τόσο μικρό χρονικό πλαίσιο πρέπει να είναι υψηλότερη από ποτέ, στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για το επίπεδο της αγωνιστικής αντίληψης, της πρόβλεψης της κίνησης του αντιπάλου αλλά και της τακτικής παιδείας.
Πλέον όσο και περισσότερες ομάδες ανά τον κόσμο λοιπόν επιλέγουν το επωνομαζόμενο « double pivot» το οποίο ουσιαστικά είναι η επιλογή 2 κεντρικών χαφ στον χώρο του άξονα. Επομένως επειδή οι ομάδες επιλέγουν να παίζουν με 2 κεντρικους χαφ οι αρμοδιότητες τόσο στο αμυντικό όσο και στο επιθετικό κομμάτι τις οποίες κατείχαν οι «σπεσιαλίστες» των θέσεων «6» και «10» έχουν μεταφερθεί σε αυτούς τους 2 ( ή σε κάποιες περιπτώσεις 3 ποδοσφαιριστές με τον έναν λίγο πιο προωθημένο, όχι όμως σαν κλασσικό «10»). Με λίγα λόγια οι απαιτήσεις αυξάνονται και πλέον σε αυτόν τον χώρο οι κεντρικοί χαφ πρέπει να είναι πάνω από όλα ισορροπημένοι ποδοσφαιριστές.
Κανένας από τους δύο χαφ δεν αμύνεται ή επιτίθεται μόνο αλλά και οι δύο συμμετάσχουν σε όλους τους τομείς ανάλογα με την κατάσταση. Αν για παράδειγμα ο Ρόδρι βρεθεί ψηλά στον αγωνσιτικό χώρο, ο Πέδρι θα σταματήσει την αντεπίθεση. Αν η επίθεση δώσει χώρο στον Ετιέν Καμαρά εκείνος θα πατήσει την περιοχή και ο Λουζά ή ο Κάνγκουα θα καλύψουν το κενό του. Με λίγα λόγια στο «double pivot» δεν υπάρχει συγκεκριμένη θέση: Ο προπονητής ορίζει το πλαίσιο και οι χαφ κινούνται ελεύθερα σε αυτό. Και αν υπάρχει μια αρχή που είναι καθολική;
Πρέπει πάντα να συμμετάσχουν σε όλους τους τομείς του παιχνδιού.
Γιατί οι ομάδες πρωταθλητισμού θέλουν καλούς χειριστές;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πολύ απλή. Το έχουμε άλλωστε επαναλάβει αρκετές φορές. Στο ποδόσφαιρο για να πετύχεις θα πρέπει να παίζεις με την μπάλα. Για να κατακτήσεις τίτλους πρέπει να επιβάλλεις τον ρυθμό σου ΜΕ την μπάλα. Μια ομάδα η σαν την Μπάγερν Μονάχου, την Λίβερπουλ, την Παρί, την Μπαρτσελόνα, τον Ολυμπιακό, τον Παναθηναϊκό, την Σπαρτά Πράγας, την Μίντιλαντ( βάλτε οποιαδήποτε ομάδα θέλετε) πρέπει να μάθει να αμύνεται και να επιτίθεται με την μπάλα. Η ποιότητα της επιθετικής ενέργειας θα καθορίσει την καλή σου αμυντική λειτουργία και όχι το ανάποδο. Όσο πιο ποιοτική η απόφαση σου στο τελευταίο τρίτο τόσο πιο, ποιοτική η τελική σου προσπάθεια και αυτό οδηγεί στο αποτέλεσμα να μην δεχτείς πίεση. Αν όμως χάσεις την μπάλα λίγο πιο έξω από την αντίπαλη περιοχή τότε θα δεχτείς επιθετικό τρανζίσιον από τον αντίπαλο σου και επειδή το επίπεδο των χαμηλότερων ομάδων έχει ανεβεί οι πιθανότητες να δεχτείς γκολ αυξάνονται.
Άρα το λάθος πλέον στο κορυφαίο επίπεδο της εκάστοτε λίγκας απαγορεύεται αν θες να κατακτήσεις ένα πρωτάθλημα γιατί το οποιοδήποτε λάθος μπορεί να στοιχήσει μια νίκη, μια πρόκριση ή έναν τίτλο.
Ο Ρόδρι ΔΕΝ είναι «6»
Βρείτε ποιος παίζει που
Μην δώσετε σημασία στους υπόλοιπους αλλά μόνο στον Καμαρά και τον Κάνγκουα και σκεφτείται: Υπάρχει αμυντικό χαφ, «6» ή «8»;
Το ποδόσφαιρο λοιπόν αλλάζει και μαζί με αυτό αλλάζουν και οι πρωταγωνιστές του. Ο Μάρκο Νίκολιτς δεν ήταν «τρελός» όταν έβαλε για 50 αγωνιστικές τους Πινέδα και Μαρίν μαζί ούτε ο Νίστρουπ είναι «εμμονικός» επειδή δεν ήθελε να βάλει στο ρόστερ του ένα παιδί σαν τον Σιμάο Μάτε Τζούνιορ. Είναι μια από τις λίγες φορές που κάτι σύγχρονο έρχεται σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα στην χώρα μας. Το ποδόσφαιρο του Αλμέιδα και του Μεντιλίμπαρ για παράδειγμα έφτασε αρκετά χρόνια μετά στην χώρα μας από την στιγμή που μας το δίδαξε ο Γιούργκεν Κλοπ στην Λίβερπουλ ( με πολλές παραλλαγές φυσικά όμως με μια κοινή βάση).
Την φετινή σεζόν στο ελληνικό πρωτάθλημα θα παρακολουθήσουμε ομάδες οι οποίες ακολουθούν το ευρωπαϊκό μοντέλο σε αυτές τις 2 θέσεις των κεντρικών χαφ καθώς άλλωστε και οι περισσότερες ομάδες επιλέγουν πλέον το «double pivot».
Δεν ξέρω αν είναι «τάση» ή «δήλωση» αυτή η νέα πρόταση για τις θέσεις των αμυντικών χαφ. Αυτό το οποίο όμως ξέρω είναι ότι οι ποδοσφαιριστές του σήμερα εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς, το επίπεδο της τεχνικής και φυσικής κατάστασης τους αγγίζει την τελειότητα και πλέον μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ποιος είναι ο δρόμος για την επιτυχία τόσο στα εγχώρια πρωταθλήματα όσο και στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Άλλωστε ο Λουίς Ενρίκε, ο Πεπ Γκουαρντιόλα και ο Χάνσι Φλικ κάτι παραπάνω θα ξέρουν…