Όλος ο πλανήτης παρακολουθεί με αγωνία τον πόλεμο που έχει ξεσπάσει στη Μέση Ανατολή με πρωταγωνίστριες τις ΗΠΑ και το Ιράν. Πώς επηρεάζει η σύρραξη αυτή το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026; Γράφει ο Βαγγέλης Τερζής.
Δυστυχώς, πρέπει να γράφουμε και τέτοια κείμενα. Η σύρραξη των ΗΠΑ με το Ιράν, όπως είναι αναμενόμενο, αποτελεί το νούμερο ένα θέμα τα τελευταία 24ωρα, με όλο τον πλανήτη να παρακολουθεί με την αγωνία στα ύψη.
Οι λόγοι που φτάσαμε σε αυτόν τον πόλεμο (και ας μην τον αποκαλούν όλοι έτσι) είναι διάφοροι, αλλά δεν θα κάτσουμε να τους αναλύσουμε. Είμαστε εδώ για να αναφερθούμε στο μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό ραντεβού, που θα επηρεαστεί άμεσα μετά τις εξελίξεις των τελευταίων ωρών και γεγονότων.
Πώς επηρεάζεται το Παγκόσμιο Κύπελλο από τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή
Οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν έχουν βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε αβεβαιότητα.
Ο βομβαρδισμός αρκετών μεγάλων ιρανικών πόλεων, ο οποίος «προορίζεται» να διαρκέσει «τέσσερις έως πέντε εβδομάδες» εάν χρειαστεί, δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, έχει σκοτώσει τον ανώτατο ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και έχει επίσης πυροδοτήσει επιθέσεις αντιποίνων.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνέπειες για το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026 που θα διεξαχθεί το καλοκαίρι στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό μπορεί να φαίνονταν ασήμαντες, αλλά πλέον δεν είναι. Τα γεγονότα των τελευταίων 48 ωρών έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν το Ιράν θα λάβει στο τουρνουά ή εάν η αμερικανική κυβέρνηση – η οποία έχει ήδη απαγορεύσει σε Ιρανούς υπηκόους να ταξιδεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αν και με εξαίρεση τις αθλητικές ομάδες – θα περιορίσει τη συμμετοχή του Ιράν.
Με τα γεγονότα να εκτυλίσσονται δραματικά και γρήγορα, το πιο πιθανό σενάριο είναι ο αποκλεισμός του Ιράν από το μεγαλύτερο ραντεβού του παγκοσμίου ποδοσφαίρου. Αυτό μπορεί να συμβεί για τρεις λόγους που είναι οι εξής:
- Το Ιράν θα μπορούσε ουσιαστικά να μποϊκοτάρει το Παγκόσμιο Κύπελλο ως απάντηση στις επιθέσεις των ΗΠΑ (κάτι που έχει ήδη κάνει λόγω του Ντόναλντ Τραμπ).
- Αρκετές οντότητες θα μπορούσαν να αποφασίσουν ότι, για διαφορετικούς λόγους, η συμμετοχή της ομάδας δεν είναι ασφαλής.
- Η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε επίσης να περιορίσει τη συμμετοχή τους.
Η κυβέρνηση Τραμπ —τόσο το 2018 όσο και κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους— έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι όλοι, από τις ομάδες μέχρι τους οπαδούς, είναι ευπρόσδεκτοι σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο. Σε μια επιστολή του 2018 που υπέγραψε ο Τραμπ, ένα μήνα πριν από την ανάθεση των δικαιωμάτων φιλοξενίας στη Βόρεια Αμερική, ο πρόεδρος αναφέρθηκε σε προηγούμενους Ολυμπιακούς Αγώνες και Παγκόσμια Κύπελλα στις ΗΠΑ και δήλωσε: «Είμαι βέβαιος ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα φιλοξενήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA του 2026 με παρόμοιο ανοιχτό και εορταστικό τρόπο και ότι όλοι οι επιλέξιμοι αθλητές, αξιωματούχοι και οπαδοί από όλες τις χώρες του κόσμου θα μπορούν να εισέλθουν στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς διακρίσεις».
Τι θα συμβεί αν το Ιράν αποσυρθεί;
Εάν το Ιράν δεν μπορούσε ή δεν ήταν πρόθυμο να συμμετάσχει, οι κανονισμοί της FIFA δίνουν στην παγκόσμια ποδοσφαιρική αρχή ευρεία διακριτική ευχέρεια να καλέσει μια αντικαταστατική ομάδα ή να προσαρμόσει ανάλογα το τουρνουά.
Το άρθρο 6 των κανονισμών της FIFA για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, που δημοσιεύθηκε πέρυσι, ασχολείται με περιπτώσεις μη συμμετοχής — αλλά με μικρή εξειδίκευση.
Ο Κανονισμός 6.5 ασχολείται με την «ανωτέρα βία», μια ακαταμάχητη δύναμη ή απρόβλεπτο γεγονός: «Εάν μια Συμμετέχουσα Ομοσπονδία Μέλος αποσυρθεί ή ένας αγώνας δεν μπορεί να διεξαχθεί ή διακοπεί λόγω ανωτέρας βίας, ο εξουσιοδοτημένος οργανωτικός φορέας της FIFA (συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Λειτουργίας του Τουρνουά) αποφασίζει για το θέμα κατά την απόλυτη διακριτική του ευχέρεια και λαμβάνει ό,τι μέτρα κρίνει απαραίτητο».
Ο Κανονισμός 6.7 αναφέρει στη συνέχεια: «Εάν οποιαδήποτε Συμμετέχουσα Ομοσπονδία Μέλος αποσυρθεί ή/και αποκλειστεί από το Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA 26, η FIFA αποφασίζει για το θέμα κατά την απόλυτη διακριτική της ευχέρεια και λαμβάνει ό,τι μέτρα κρίνει απαραίτητο. Η FIFA μπορεί να αποφασίσει να αντικαταστήσει την εν λόγω Συμμετέχουσα Ομοσπονδία Μέλος με άλλη ομοσπονδία».
Επομένως, η FIFA θα είχε ουσιαστικά δύο ευρείες επιλογές εάν το Ιράν αποσυρθεί, είτε κατ’ επιλογήν είτε με… τη βία. Θα μπορούσε να ακυρώσει τους αγώνες του Ιράν και να τροποποιήσει τους κανόνες ώστε να αντιμετωπίζει τον Όμιλο G ως ομάδα τριών ομάδων ή θα μπορούσε να αντικαταστήσει το Ιράν με ομάδα άλλου έθνους.
Ωστόσο, η εύρεση αντικαταστάτη θα περιπλεκόταν λόγω του χρονισμού. Φαίνεται απίθανο το Ιράν – ως χώρα και ως εθνική ομάδα – να έχει σαφή εικόνα για τη συμμετοχή του στο Παγκόσμιο Κύπελλο σύντομα.
Ποιες ομάδες θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το Ιράν
Η πολυεπίπεδη μορφή των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ασίας καθιστά δύσκολη την επιλογή αντικαταστάτη βάσει αξίας, αφού το Ιράν προκρίθηκε με άνεση από τον Α’ Όμιλο, στον τρίτο προκριματικό γύρο.
Το Ουζμπεκιστάν τερμάτισε δεύτερο και κέρδισε επίσης μια θέση. Οι ομάδες που κατέλαβαν την τρίτη και τέταρτη θέση, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, προκρίθηκαν στον τέταρτο γύρο — όπου το Κατάρ τελικά εξασφάλισε την πρόκριση στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Τα ΗΑΕ, από την άλλη πλευρά, έχασαν τα πλέι οφ από το Ιράκ, το οποίο, με αυτή τη νίκη, κέρδισε μια θέση σε άλλα πλέι οφ — τα διηπειρωτικά πλέι οφ στο Μεξικό αργότερα αυτόν τον μήνα.
Το Ιράκ θα αντιμετωπίσει είτε τη Βολιβία είτε το Σουρινάμ στις 31 Μαρτίου κοντά στο Μοντερέι, για μια θέση στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Εάν η ομάδα της Μέσης Ανατολής κερδίσει αυτά τα πλέι οφ, τα ΗΑΕ πιθανότατα θα είναι τα επόμενα στη σειρά ως αντικαταστάτρια χώρα του Ιράν. Σε περίπτωση που ηττηθεί τότε θα κριθεί ποια από τις δύο θα πάρει τη θέση του Ιράν.
Θα μπορούσε η επίθεση των ΗΠΑ να θέσει σε κίνδυνο τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου από τη χώρα;
Αυτό είναι απίθανο βασικά. Φυσικά, δεν υπάρχει προηγούμενο για μια διοργανώτρια χώρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου να βομβαρδίσει συμμετέχουσα χώρα λιγότερο από τέσσερις μήνες πριν από το τουρνουά, όπως είναι γνωστό, με τη συγκεκριμένη εξέλιξη να είναι η πρώτη στο ιστορία. Ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχουν ανησυχίες για την ασφάλεια στην ηπειρωτική χώρα των ΗΠΑ που να προκύπτουν από τη σύγκρουση.